BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ Q2.2026
Ngày 03/6/2026, Đ/c Nguyễn Văn Tiếp đã báo cáo chuyên đề "Thiết kế hệ thống đánh giá sinh viên đại học trong bối cảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)" theo chương trình hoạt động của Chi bộ 11 năm 2026.
Tham gia buổi báo cáo: Các đồng chí Chi bộ 11.
Nội dung tóm tắt của Chuyên đề như sau:
I. Đặt vấn đề
ChatGPT đạt trên 100 triệu người dùng chỉ sau 2 tháng ra mắt, khoảng 89% sinh viên thừa nhận đã dùng AI làm bài, và năm 2025 AI trở thành công cụ học tập phổ biến. Câu hỏi cốt lõi của chuyên đề: làm thế nào đánh giá năng lực thực sự của sinh viên khi AI có thể làm thay hầu hết bài tập truyền thống?
II. Hạn chế và thách thức trong cách đánh giá truyền thống
Hạn chế: tiểu luận, báo cáo nộp file; bài lập trình, dịch thuật, tóm tắt; trắc nghiệm cố định đều dễ bị AI hoàn thành trong vài giây. Thi một lần cuối kỳ không phản ánh quá trình học, dễ gian lận, thiếu tiêu chí đo năng lực ứng dụng và tư duy phản biện.
Thách thức: khó phân biệt bài làm của sinh viên và AI, rủi ro đạo văn AI, giảng viên chưa đủ kỹ năng ứng phó, tiêu chuẩn nhanh lỗi thời.
III. Tám nguyên tắc thiết kế đánh giá trong thời kỳ AI
(1) Đánh giá năng lực, không chỉ ghi nhớ; (2) Tính xác thực, nhiệm vụ gắn bối cảnh nghề nghiệp; (3) Đánh giá quá trình học; (4) Minh bạch và công bằng về tiêu chí; (5) Tích hợp AI có kiểm soát, yêu cầu giải thích, phản biện và bổ sung sáng tạo cá nhân; (6) Đa dạng hình thức, tránh phụ thuộc duy nhất vào thi hoặc tiểu luận; (7) Liên tục cải tiến bộ tiêu chí theo tốc độ phát triển của AI; (8) Giáo dục liêm chính học thuật.
IV. Phương thức đánh giá trong bối cảnh AI
|
Phương thức
|
Mô tả và đánh giá mức độ hiệu quả
|
|
Đánh giá xác thực
|
Nhiệm vụ gắn tình huống nghề nghiệp thực (thiết kế giải pháp cho doanh nghiệp cụ thể, lập kế hoạch kinh doanh). AI khó thay thế ngữ cảnh địa phương và trách nhiệm nghề nghiệp; yêu cầu phải đủ phức tạp, cụ thể để không có đáp án chung chung.
|
|
Hồ sơ học tập
|
Thu thập bằng chứng nhiều giai đoạn (bản nháp, nhật ký, sản phẩm cuối), đánh giá sự phát triển; AI không thể làm giả toàn bộ hành trình học.
|
|
Vấn đáp và phản biện
|
Sinh viên bảo vệ quan điểm trực tiếp trước câu hỏi sâu, không kịch bản; đo lập luận tức thời, rất khó gian lận.
|
|
Dự án nhóm, thuyết trình
|
Phân vai rõ, có nhật ký họp và lịch sử phiên bản, bảo vệ trực tiếp, đánh giá đồng đẳng có trọng số để nhận diện đóng góp cá nhân.
|
|
Nhật ký phản biện
|
Ghi suy nghĩ, khó khăn, bài học hằng tuần và điều chỉnh chiến lược học; dùng câu hỏi gợi mở cụ thể để tránh nội dung chung.
|
|
Bài thi tình huống, đánh giá có dùng AI
|
Tình huống thực có mâu thuẫn, yêu cầu phân tích đa chiều. Cho phép dùng AI nhưng phải giải thích prompt, phân tích kết quả và bổ sung phản biện cá nhân; chấm lập luận hơn nội dung AI tạo, sáng tạo hơn sự hoàn hảo.
|
V. Đề xuất
Đối với giảng viên: thiết kế lại đề theo bối cảnh địa phương, ngành nghề cụ thể; chia nhỏ quá trình nộp bài (ý tưởng, đề cương, bản nháp, sản phẩm cuối) kèm phản biện mỗi giai đoạn; vấn đáp ngắn 5 đến 10 phút sau chấm; công bố rubric từ đầu học kỳ; làm mẫu cách dùng AI như công cụ hỗ trợ tư duy.
Đối với nhà trường, khoa: xây dựng chính sách dùng AI trong học tập và đánh giá, cập nhật hằng năm; tập huấn giảng viên; đầu tư phòng vấn đáp, hệ thống hồ sơ học tập điện tử, ngân hàng đề tình huống; rà soát chương trình đào tạo; tổ chức seminar chia sẻ kinh nghiệm.
Ví dụ chuyển đổi: CNTT (nộp code chấm tự động → code, giải thích thiết kế, vấn đáp kỹ thuật 10 phút, nhật ký debug); Kinh tế, Quản trị (tiểu luận 3.000 từ → phân tích doanh nghiệp địa phương, trình bày nhóm, phản biện chéo); Ngoại ngữ (dịch, viết đoạn nộp file → thuyết trình, phỏng vấn tình huống, phân tích bản dịch của AI).
VI. Kết luận
Liêm chính học thuật: phân biệt dùng AI để học (hợp lệ) với dùng AI làm thay bài (gian lận); hướng dẫn trích dẫn AI như nguồn tài liệu, ghi rõ công cụ và mục đích; xây dựng văn hóa trung thực, phân mức vi phạm theo quy chế. Công cụ phát hiện văn bản AI chỉ hỗ trợ, không phải bằng chứng tuyệt đối, tránh kết luận oan sai.
Kết luận: AI không phải mối đe dọa mà là cơ hội nâng chuẩn đánh giá: chuyển từ đánh giá kiến thức sang năng lực tư duy và ứng dụng thực tiễn; đa dạng hóa phương thức vì không phương thức nào là đủ; tích hợp liêm chính học thuật và giáo dục sử dụng AI có trách nhiệm; đổi mới đánh giá là trách nhiệm chung của giảng viên, khoa và nhà trường, cần hành động đồng bộ.
Một số hình ảnh:
Cấp ủy Chi bộ 11